نقشه راه؛ از شبکه تا هویت
این دوره که به صورت مجازی و آفلاین برگزار شد، یک مسیر آموزشیِ چهار هفتهایِ دقیق را دنبال کرد. در هر هفته، محتوای آموزشی بر اساس یکی از لایههای چهارگانه «دانشنامه سواد فضای مجازی» (منتشر شده در وبسایت ابریشهر) تدوین شده بود تا شرکتکنندگان به طور متمرکز با زیروبمهای زیستِ دیجیتال آشنا شوند:
- هفته اول: زیرساخت و شبکه؛ با محوریت جلد اول دانشنامه، مربیان با مبانی فنی اینترنت، فناوریهای نوظهور، صنعت فاوا و سازوکار حکمرانی بر فضای مجازی آشنا شدند.
- هفته دوم: خدمات و زیست مجازی؛ اختصاص به جلد دوم داشت؛ جایی که مفاهیم رسانههای اجتماعی، سرگرمیهای دیجیتال و آداب رفتاری در فضای مجازی زیر ذرهبین رفت.
- هفته سوم: دادهکاوی و هوش مصنوعی؛ تمرکز بر جلد سوم بود که شامل مباحثی چون انقلاب دیجیتال، هوش مصنوعی، مهدادهها و تکنیکهای جویش بهینه اطلاعات بود.
- هفته چهارم: اخلاق و هویت؛ در آخرین هفته، با تکیه بر جلد چهارم، شرکتکنندگان به مباحث اخلاق ارتباطی، حریم خصوصی، پدیده بیجسمی در فضای مجازی و تأثیر شبکههای اجتماعی بر هویت پرداختند.
طراحی آموزشی این دوره ترکیبی و چندلایه بود؛ هر هفته ۳ مقاله آموزشی به همراه درسنامههای اختصاصی دبستان و دبیرستان ارائه میشد و برای تضمین درک عمیقتر، فایلهای صوتی ۱۵ تا ۲۵ دقیقهای توسط مؤلفان دانشنامه ضبط و در اختیار مربیان قرار گرفت.
آمارها چه میگویند؟
نگاهی به دادههای آماری این دوره، نشاندهنده گستره جغرافیایی و ترکیب جمعیتی متنوع آن است. این دوره که تنها مختصِ برگزیدگان دورههای پیشین بود، با حضور طیف سنی وسیعی برگزار شد؛ از جوانترین شرکتکننده متولد ۱۳۸۱ تا پیشکسوتان متولد ۱۳۴۴. نکته قابل توجه، حضور پررنگ بانوان است که ۸۴ درصد از شرکتکنندگان را تشکیل میدادند.
این دوره اگرچه در ۲۴ استان کشور نفوذ داشت، اما تمرکز آن در تهران با ۶۱ نفر بیش از سایر نقاط بود. با این حال، غیبت نمایندگانی از ۷ استان (هرمزگان، مازندران، کهگیلویه و بویراحمد، زنجان، ایلام، بوشهر و آذربایجان غربی) نشان میدهد که ظرفیت توسعه این آموزشها در آینده همچنان بالاست.
نظام ارزیابی سختگیرانه
مؤسسه باران برای سنجش واقعی مهارتِ تدریس مربیان، یک نظام ارزیابی چندمرحلهای طراحی کرد. مجموع نمرات بر اساس آزمونهای هفتگی (۶۰ نمره)، آزمون جامع (۳۰ نمره) و نظم در حضور (۱۰ نمره) تعیین میشد. اما ویژگی متمایز این دوره، تعریف یک پروژه عملی ۳۰ نمرهای بود؛ جایی که مربیان باید ۱۰ دقیقه از یک درسنامه را تدریس میکردند تا قدرت بیان و توان انتقال مفهوم آنها به صورت مستقیم ارزیابی شود. در نهایت، با تلفیق این نمرات، ۸۶ نفر موفق به دریافت «گواهی مربیگری» شدند، ۸ نفر گواهی پایان دوره و ۱۱ نفر گواهی حضور دریافت کردند.
صدای مربیان؛ نقدها و پیشنهادها
پایانبخش این دوره، نظرسنجی از بیش از ۶۰ مربی بود. نتایج این نظرسنجی نشان میدهد که جامعه مربیان سواد رسانهای، مشتاقِ ورود به مباحث عملیاتیتر هستند.
بسیاری از شرکتکنندگان ضمن قدردانی از نظم اجرایی و کیفیت محتوای علمی، بر لزومِ پوشش گستردهتر مباحثِ «هوش مصنوعی» (در ابعاد آموزشی و تولید محتوا) و ارائه «راهکارهای عملی برای گروههای سنی مختلف» تأکید داشتند. درخواست برای ورود به فنون اقناع، امنیت سایبری، و همچنین برگزاری کارگاههای حضوری، از دیگر خواستههای پرتکرار مربیان بود.
این گزارش در پایان خاطرنشان میکند که بازخوردهای دریافتی، نقشه راهِ مؤسسه تربیت رسانهای باران برای دورههای آتی خواهد بود تا با عبور از مباحث نظری، به سمت کاربردیتر کردن سواد رسانهای در سطوح مختلف جامعه حرکت کند.
