امیر واقفی در نشست «عصرانه بارانی» از تصاویر فراتر از فوتبال گفت؛ از همبستگی با فلسطین تا قصه کودکان میناب.
«جام جهانی به چه دردی میخوره؟!» عنوان یازدهمین نشست از سلسه نشستهای مجازی «عصرانه بارانی» بود که روز جمعه ۵ تیرماه ۱۴۰۵، تنها چند ساعت پیش از دیدار مهم و سرنوشتساز تیم ملی ایران و مصر، به میزبانی استاد حسین حقپناه و همراهی استاد مهدی امیرواقفی، خبرنگار و پژوهشگر رسانهای اعزامی به مکزیک، برگزار شد. در این نشست که با حضور جمعی از والدین، مربیان و علاقهمندان به مباحث تربیت رسانهای برگزار شد، جام جهانی فوتبال نه صرفاً به عنوان یک رویداد ورزشی، بلکه به مثابه یک پدیده فرهنگی، اجتماعی، رسانهای و تربیتی مورد بررسی قرار گرفت.
در ابتدای جلسه، استاد امیرواقفی با روایت مشاهدات خود از فضای جام جهانی، توضیح دادند که این رویداد بزرگ جهانی بسیار فراتر از رقابتهای داخل زمین فوتبال است. جام جهانی محلی برای تلاقی فرهنگها، هویتها، روایتها و حتی منازعات سیاسی و اجتماعی است؛ جایی که میلیونها نفر از سراسر جهان، با زبانها، باورها و سبکهای زندگی متفاوت، در یک تجربه مشترک حضور پیدا میکنند. از همین رو، فهم جام جهانی صرفاً از دریچه نتایج مسابقات، نگاه ناقصی به این پدیده خواهد بود.
در ادامه، اهمیت فرهنگی، اجتماعی و سیاسی جام جهانی مورد بحث قرار گرفت. تأکید شد که بسیاری از پیامهای مهم جهان امروز نه در نشستهای رسمی، بلکه در حاشیه همین رویدادهای بزرگ ورزشی منتقل میشوند. گاهی یک تصویر، یک پرچم، یک شعار یا حتی رفتار تماشاگران میتواند بازتابدهنده دغدغههای ملتها و افکار عمومی جهان باشد. از روایت کودکان میناب که در جریان مسابقات مورد توجه رسانهها قرار گرفتند تا اعلام همبستگی هواداران و ورزشکاران با مردم فلسطین در ورزشگاهها، همگی نشان میدهد که جام جهانی بستری برای انتقال پیامهایی فراتر از فوتبال است و خانوادهها میتوانند این رخدادها را به فرصتی برای گفتوگو با فرزندان خود درباره مسائل انسانی، اجتماعی و جهانی تبدیل کنند.
یکی دیگر از محورهای جلسه، ظرفیتهای تربیتی جام جهانی برای خانوادهها بود. در این نشست تأکید شد که والدین میتوانند به جای محدود کردن مواجهه فرزندان با این رویداد، آن را به یک تجربه یادگیری ماندگار تبدیل کنند. گفتگو درباره رفتار هواداران، اخلاق ورزشی، احترام به قوانین، روحیه کار گروهی، پذیرش شکست، تلاش برای موفقیت و حتی نحوه پوشش رسانهای مسابقات، فرصتهایی ارزشمند برای آموزش غیرمستقیم به کودکان و نوجوانان فراهم میآورد.
از دیگر نکات مطرحشده در این عصرانه، ظرفیت جام جهانی برای آشنایی کودکان و نوجوانان با کشورهای مختلف جهان بود. حضور دهها کشور از قارههای گوناگون، فرصتی کمنظیر ایجاد میکند تا خانوادهها همراه با تماشای مسابقات، درباره موقعیت جغرافیایی، فرهنگ، تاریخ، آداب و رسوم، شرایط اجتماعی، ویژگیهای زیستمحیطی و حتی مسائل سیاسی کشورهای حاضر با فرزندان خود گفتوگو کنند. به این ترتیب، تماشای یک مسابقه فوتبال میتواند به سفری آموزشی در میان ملتهای جهان تبدیل شود و نگاه فرزندان را نسبت به تنوع فرهنگی و زیست جهانی گسترش دهد.
در پایان این نشست تأکید شد که اگر خانوادهها نگاه فعال و آگاهانهای به رسانه داشته باشند، جام جهانی میتواند به جای یک سرگرمی زودگذر، به فرصتی ارزشمند برای گفتوگو، آموزش، روایتسازی و تربیت تبدیل شود؛ فرصتی که در آن فوتبال تنها نقطه آغاز است و یادگیری، شناخت جهان و تقویت سواد رسانهای، مقصد نهایی خواهد بود.
